Lodewijk Petram wint Veegensprijs voor onderzoek naar Amsterdamse Beurs in 17e eeuw

De Dirk Jacob Veegensprijs is toegekend aan Lodewijk Petram voor zijn promotieonderzoek naar het ontstaan van de beurshandel The world’s first stock exchange. How the Amsterdam market for Dutch East India Company shares became a modern securities market, 1602 -1700. Petram laat zien dat veel kenmerken van de huidige financiële markten al in het zeventiende-eeuwse Amsterdam speelden. Doordat de financiële VOC-markt nog overzichtelijk was, geeft zijn onderzoek inzicht in de werking van de huidige complexe en abstracte markten.
De Veegensprijs is een bekroning voor oorspronkelijk onderzoek op het gebied van economische, politieke en/of sociale geschiedenis van Nederland, dat inzicht geeft in ontwikkelingen die ook nu relevant zijn.

Het winnende promotieonderzoek is gebaseerd op rechtszaken, koopmansboeken, correspondentie tussen handelaren en notariële archieven. Aan de hand hiervan toont Petram aan dat de financiële markt van de VOC tussen 1630 en 1650 de eerste moderne effectenmarkt ter wereld werd. Handelaars handelden niet alleen in aandelen, maar ontwikkelden allerlei afgeleide financiële producten, zoals opties en termijncontracten. Hierdoor ontstond een levendige handel waaraan ook minder bemiddelden konden deelnemen. De liquiditeit was groot en prijsvorming was een constant proces.

Daarnaast geeft de studie van Petram ons inzicht in de werkwijze en motieven van financiële handelaren, toen en nu. Omdat deze handel in de 17e eeuw nog van mens tot mens plaatsvond is het proces stukken doorzichtiger dan de huidige effectenhandel. Transacties tussen op winst beluste handelaren waren gebaseerd op betrouwbaarheid en reputatie van de tegenpartij. Volgens Petram ontberen huidige geldschieters deze kennis en ontstond mede hierdoor de wereldwijde financiële crisis.

Met de publieksversie De bakermat van de beurs (oktober 2011) van zijn proefschrift wil Petram dit inzicht overdragen aan een groot publiek. Dat is hem goed gelukt. Het boek is aan zijn derde druk toe en wordt ook in de VS en in Griekenland (!) uitgegeven.

Volgens de jury (de hoogleraren Hans Blom, Pim Kooij en Piet de Rooy) voldoet de originele studie van Petram volledig aan de criteria voor de Veegensprijs. Het is een historisch onderzoek dat bij uitstek bijdraagt aan het doorgronden van recente financiële ontwikkelingen. Bovendien heeft het proefschrift een belangrijke plaats verworven in de historiografie. ‘Het is een even belangrijk als innovatief onderzoek waarvan op heldere wijze verslag wordt gedaan’, stelt de jury.

De Veegensprijs wordt één keer in de twee jaar beschikbaar gesteld door de Stichting Fonds voor de Geld- en Effectenhandel. De jurering is in handen van de Koninklijke Hollandsche Maatschappij der Wetenschappen (KHMW) te Haarlem.
De prijsuitreiking vindt plaats op dinsdag 11 september bij de KHMW in Haarlem.