Koninklijke Bibliotheek en Nationaal Archief samen verder

De Koninklijke Bibliotheek, nationale bibliotheek van Nederland, en het Nationaal Archief zullen samengevoegd worden tot één organisatie. Dat heeft het kabinet op 23 december besloten op voorstel van staatssecretaris Zijlstra (OCW). De samenvoeging is een logisch vervolg op de verregaande samenwerking tussen beide instellingen, en is in lijn met het streven van het kabinet naar een compacte rijksoverheid. 1 juli 2013 is de geplande invoerdatum van de nieuwe organisatie. Klanten van beide nationale instellingen zullen een nog betere, want meer op elkaar afgestemde, dienstverlening kunnen verwachten.

Het is wellicht niet algemeen bekend dat het NA en de KB al op verschillende fronten samenwerken. Zo voeren ze gezamenlijk Metamorfoze uit, het prestigieuze programma tot behoud van het papieren erfgoed, en werken ze al jaren samen in conserveringsonderzoek. In 2005 opende de Prins van Oranje de tentoonstellingsruimte De Verdieping van Nederland waarin beide instellingen al diverse spraakmakende exposities van hun schatten hebben getoond. In de loop van dit jaar zijn voorbereidingen getroffen om intensivering van de samenwerking vanuit de beide organisaties vorm te geven. KB en NA willen de schaalvoordelen benutten die de combinatie van de instellingen – gevestigd in twee in elkaar overlopende panden in Den Haag – biedt en zo gezamenlijk de uitdagingen aangaan van het digitale tijdperk.

De KB is een zelfstandig bestuursorgaan (ZBO), het NA is een agentschap van OCW. Voor de bestuurlijke samenvoeging zijn een wijziging van de Archiefwet en van de Wet op het Hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek (WHW) noodzakelijk. Deze zullen het komende jaar worden voorbereid. Beide organisaties komen bij voorkeur samen in één ZBO. Het streven is het hele traject in anderhalf jaar te voltooien, waarbij invoering van de nieuwe organisatie per 1 juli 2013 het uitgangspunt is.

De samenvoeging van een nationaal archief en een nationale bibliotheek was in het papieren tijdperk niet gebruikelijk. Ongepubliceerde (archief) en gepubliceerde documenten (bibliotheek) vereisten verschillende manieren van bewaren en beschrijven. In het digitale tijdperk zijn de verschillen veel minder groot, en de uitdagingen van bewaren en beschrijven nagenoeg hetzelfde. Samenvoeging van de nationale bibliotheek en het nationaal archief heeft eerder plaatsgevonden in Canada (2004), is vorig jaar in Nieuw-Zeeland aangekondigd, en een vergelijkbaar voorstel is vorige maand ook in Ierland gedaan.