Laatste nummer

Hieronder vindt u de artikelen en recensies die verschenen zijn in BMGN/LCHR 125-1 (2010).
Indien u lid bent van het KNHG, kunt u de artikelen downloaden en lezen via leden.knhg.nl. U dient hier uw lidnummer en wachtwoord op te geven.

Redactioneel

• C.G. Santing, Redactioneel – Editorial
  Lees verder ▼
  Communicatie en opinievorming
  In deze eerste aflevering van de jaargang 2010 gaat het over communicatie en opinievorming, in verleden en heden. Jan Bloemendal en Arjan van Dixhoorn tonen in het hoofdartikel over publieke opinievorming in de vroegmoderne Nederlanden aan dat het gesproken woord toen even belangrijk was voor de communicatie als de boekdrukkunst. De auteurs nuanceren daarmee de theorie van Jürgen Habermas die beweerde dat vóór 1700 bovenlokale gemeenschappen niet bestonden en er daardoor ook geen sprake was van een publieke opinie; want daarvoor waren een kritische nationale pers en een geïnformeerd nationaal publiek onontbeerlijk. De twee laatste fenomenen plaatste Habermas in de late achttiende en negentiende eeuw. Wie, zoals Bloemendal en Van Dixhoorn, kijkt naar informele netwerken waarin minder geletterde en welbespraakte mensen hun mening ventileerden, stuit bovendien eerder op religieuze opvattingen, normen, waarden, gevoelens en gewoonten die in een samenleving vigeerden. Breder brongebruik leidt dus ook tot een completer beeld van wat de inwoners van de Nederlanden toentertijd bewoog.
  Laura Cruz sluit bij dit betoog aan in haar samenvattende bespreking van recente boeken over De Nederlandse Opstand. De discussie daarover is verbreed en internationaal geworden, niet in het minst door het aanboren van vooral visuele bronnen. Het beeld van de kleine, haar vrijheid bevechtende Republiek die een uitzondering op de regel van grote monarchieën vormt, klopt al lang niet meer. Buitenlandse en Nederlandse historici concentreerden zich de laatste jaren eerder op culturele, religieuze en economische praktijken die continuïteit vertonen en elders succesvolle toepassing vonden.
  Een gezond historisch klimaat staat of valt bij in discussies geponeerde opinies en hun weerwoorden. Om de beoefening van de professionele geschiedschrijving in Nederland en Vlaanderen nóg levendiger te maken, riep de redactie van de BMGN de rubrieken ‘Discussiedossier’ en ‘Forum’ in het leven. Drie auteurs belichten in de eerste rubriek Christ Kleps Somalië, Rwanda, Srebrenica. De nasleep van drie ontspoorde vredesmissies. Alleen al omdat Klep de ‘verantwoordelijkheidstoedeling’ en de ‘strijd om de feiten’ centraal stelt, is het dossier met het oog op het recent gepubliceerde onderzoeksrapport van de commissie Davids bijzonder actueel.
  De geschiedschrijving over Nederland richt zich meer en meer via beeld en geluid tot het grote publiek. Barbara Henkes recenseert de onlangs uitgezonden televisieserie De Oorlog (eindredacteur Ad van Liempt). Zij stelt in haar bespreking dat de totstandkoming van beeldverhalen over cruciale gebeurtenissen zeker winst is, maar bij vakhistorici wel eens tot huiveringen leidt. Dat geldt zowel brongebruik en de niet onomstreden ‘broncreatie’, als de rol van de overheid die twee miljoen aan het totale project bijdroeg. Kennis van beeldtaal is bij de beoordeling van film en televisie wezenlijk. Zo blijk uit Henkes’ analyse dat het gebruik van een ‘alleswetende verteller’ in De Oorlog en trouwens ook in Loe de Jongs De Bezetting, evenals in de afgelopen jaren uitgezonden historische series In Europa en Verleden van Nederland niet zonder gevaar is. Deze stijlfiguur lijkt zich slecht te verhouden met de door de makers geventileerde claims van morele neutraliteit en wetenschappelijkheid. De redactie wil meer van dergelijke ‘beeldrecensies’ in de BMGN publiceren.
  
  Vernieuwing
  De BMGN kreeg in 2009 als wetenschappelijk tijdschrift opnieuw een A-status (European Science Foundation) toegekend en wil dat graag zo houden. Het heeft een onafhankelijke redactie met toonaangevende wetenschappers, is peer reviewed, en heeft een Advisory Board waarin buitenlandse experts op het terrein van Low Countries History zitting hebben alsmede de laatste drie voorzitters van de redactie. Het tijdschrift is online: alle jaargangen vanaf 1970 zijn compleet op de website in pdf te vinden. Om als toonaangevend wetenschappelijk tijdschrift te overleven is in 2010 een vernieuwingsslag nodig in twee richtingen: digitalisering en internationalisering. Wat de digitalisering betreft wil de redactie in 2010 komen tot een opzet voor de uitgave van een E-Journal, bij voorkeur in Open Access, in combinatie met de gedrukte versie van de BMGN/LCHR. Onderzocht wordt hoe ten volle gebruik kan worden gemaakt van de vele mogelijkheden die een digitale versie biedt. In 2010 wordt ook verdere uitwerking gegeven aan internationalisering, bij voorkeur uitmondend in een tweetalig tijdschrift dat daarmee bekender en aantrekkelijker wordt voor de internationale wetenschappelijke gemeenschap.
  Het werk van de redactie neemt toe. In 2009 is daarom het besluit genomen om met ingang van 2010 de redactie met twee leden, van zes naar acht, uit te breiden. Onze eerste nieuwe aanwinst is Marieke Bloembergen. Zij is als onderzoekster verbonden aan het KITLV/Royal Netherlands Institute of Southeast Asian and Caribbean Studies en doceert aan de Universiteit van Amsterdam. De redactie is blij met haar nu ook een specialiste in de overzeese geschiedenis in haar rangen te kunnen opnemen.
  Wij hopen dat het fraaie nieuwe uiterlijk van ons blad, waarmee u al bent geconfronteerd, de inhoud optimaal communiceert en uw oog streelt. Oplettende leden van het KNHG zullen ondertussen gemerkt hebben dat ook de website vernieuwd is, maar we kunnen u beloven dat die in de toekomst nog multimedialer wordt.
  
  Het volgende nummer
  De volgende aflevering zal een dubbelnummer zijn onder de titel ‘The Relevance of Dutch History’. Op het 21ste International Congress of Historical Sciences deze zomer willen wij de dynamiek van de Nederlandse historici natuurlijk ook in geschrifte demonstreren. Alle deelnemers krijgen een exemplaar dat hen bijpraat over de belangrijkste thema’s in de recente Nederlandse geschiedschrijving.

Artikel

• J. Bloemendal, A. van Dixhoorn, ‘De scharpheit van een gladde tong’. Literaire teksten en publieke opinievorming in de vroegmoderne Nederlanden – ‘The Sharpness of a Smooth Tongue’. Literary Texts and the Formation of Public Opinion in the Early Modern Netherlands
  Lees verder ▼
  The Low Countries hardly play any role in international debates about the history of the formation of public opinion in early modern Europe. In the wake of Jürgen Habermas, historians have focused in particular on late seventeenthand eighteenth-century England and France. Scholars have criticised the notion that it was during the eighteenth century that the formation of free public opinion came into existence due to a combination of the periodical press, its critical role and a national readership. Nevertheless, the period before 1700 is hardly referred to at all during discussions about the role of public opinion. During that time a permanent, structured public openness did not exist. However, in the early modern Low Countries many socio-cultural and institutional conditions seem to be present which made the formation of critical public opinion among the population possible. The literary culture of these regions offers an important research subject for studies into the formation of public opinion.

Review

• L. Cruz, Reworking the Grand Narrative. A Review of Recent Books on the Dutch Revolt
  Lees verder ▼
  This essay provides an overview of three recent works on the Dutch Revolt; Peter Arnade’s Beggars, Iconoclasts & Civic Patriots. The Political Culture of the Dutch Revolt (Ithaca, New York [etc.] 2008); S. Groenveld e.a.’s De Tachtigjarige Oorlog (Zutphen 2008); and Oscar Gelderblom’s The Political Economy of the Dutch Republic (Farnham 2009). The essay discusses their contributions to the evolving grand narrative of Dutch history in the world.

Discussiedossier over Somalië, Rwanda, Srebrenica

• T. Brocades Zaalberg, De nasleep van Somalië, Rwanda en Srebrenica: overeenkomsten en verschillen – The Aftermath of Somalia, Rwanda and Srebrenica: Parallels and Differences
  Lees verder ▼
  Christ Klep has written an impressive and highly accessible thesis on the aftermath of three unsuccessful peace operations. By using a bold comparative approach and an ambitious tone of enquiry he places the traumatic Dutch Srebrenica experience in the context of two broadly similar processes of finger-pointing and evading responsibility in Canada and Belgium following their respective interventions in Somalia and Rwanda. He thus exposes many fascinating parallels, yet the historian Klep pays little attention to the differences between his case studies. This is regrettable, as this would have strengthened rather than weakened his otherwise compelling argument. The Somali case in particular differs from ‘Srebrenica’ and ‘Rwanda’, since the murders perpetrated by Canadian soldiers – horrific as they may have been – and the subsequent cover-up in no way constituted a defining moment in the collapsing international mission as a whole. Unlike the genocides in Rwanda and Srebrenica the death of the two Somalis was the result of a purely national Canadian failure, which helps explain why the Somalia Inquiry could identify guilty compatriots far more decisively than, for example, the Netherlands Institute for War Documentation (NIOD) in its Srebrenica report.
• J.T. Jockel, Why have there been no more ‘Affairs’ like Somalia, Rwanda and Srebrenica?
  Lees verder ▼
  In his dissertation, Dr. Klep concentrates on peace operations and their aftermath as fairly domestic matters in Canada, Belgium and the Netherlands. These three peace operations also fit, however, into an international development at the end of the Cold War. Classic, ‘blue’ peacekeeping was largely replaced by more robust ‘green’ international interventions that are not only more dangerous, but during which much more is expected of the peacekeeping forces. New ‘affairs’ surrounding peace operations have not occurred. The un and national governments are less inclined to begin such missions (namely Daurfur). Presumably the armed forces of several countries have drawn lessons from the peace operations that went off the rails. Also the public is less shocked by accusations of misconduct under difficult circumstances.
• P. Van Kemseke, Binnenland ontmoet buitenland. De nasleep van onderzoekscommissies naar ontspoorde vredesmissies – When the Home Front meets Foreign Parts. The Aftermath of Commissions of Inquiry into derailed Peace Missions
  Lees verder ▼
  Peace Missions take place in difficult and volatile circumstances. It is therefore hardly surprising that some peace missions become ‘derailed’. Christ Klep zooms in on three ‘derailed’ missions in his book and focuses on the value of Commissions of Inquiry which are subsequently set up as a result of public and political pressure. Do they succeed in revealing the ‘how’ and the ‘why’ of such derailments and – above all – identifying those who are responsible? Based on a broad spectrum of questions and extensive source materials, Klep concludes that ‘the number of escape routes from the labyrinth of responsibility is practically infinite’; a clear message for all those taking part in international and domestic politics. It is here that the author skillfully and expertly succeeds: exposing the complex entanglement of domestic and foreign policy, even concerning events that sometimes happen away from the capital city.
• C.P.M. Klep, Repliek – Response
  Lees verder ▼
  The validity of my comparative approach (Somalia-Rwanda-Srebrenica) still stands, in my opinion. At the level of political responsibility and the process of coming to terms with events, the similarities are stronger than the differences. My estimation that the Inquiry reports were ‘hijacked’ by almost all of the stakeholders involved (especially the Canadian, Belgian and Dutch governments) is more of a matter of fact and a political reality than a reproach that ought to have legal implications. Finally, the question of how far the three governments that were involved learned lessons from the three affairs is difficult to answer. Was it not also the wider developments (for example, the switch from the ‘blue’ missions to the more robust ‘green’ missions) that compelled the lessons to be drawn out?

Forum

• B. Henkes, De Bezetting revisited. Hoe van De Oorlog een ‘normale’ geschiedenis werd gemaakt die eindigt in vrede – The Occupation revisited. How Wartime and Repression are converted into ‘Normal’ History
  Lees verder ▼
  At the end of 2009, a new television series about the Netherlands during the Second World War (called The War) was broadcast on Dutch television. Barbara Henkes examines how this audiovisual history can be interpreted and contextualized within Dutch historiography concerning the Second World War and the holocaust. The War was inspired by the wish to take a stand against the viewpoint that was articulated by figures such as the well-known historian, Loe de Jong. During the years 1960-1965 he presented a history of the Netherlands during the war on Dutch national television. This was the first of its kind and was entitled The Occupation. The program depicted the Netherlands as a violated nation whose citizens rose up en masse to oppose the ‘tide of evil’ that swept over them from Germany. De Jong’s national epic, which was also presented in a series of famous books, acquired the status of a master narrative, although it remained somewhat controversial. Soon afterwards other, more ambivalent perspectives on this dramatic episode in Dutch history were presented on Dutch television, with the trailblazing documentary entitled ‘Resolute, but Flexible and in Moderation’ (1974) leading the way. The program makers of The War ignore these alternative narratives and instead present us with a ‘new’ master narrative: their War has Hegelian traits in which coincidence or ‘fate’ determined whether someone collaborated with the Nazi’s, got involved in some form of resistance or carried on with business as usual; a scenario in which ‘human agency’ seems to disappear in the maelstrom of history.

Recensies

• Koldeweij, J., Hermesdorf, A., Huvenne, P. (eds.), De schilderkunst der Lage Landen I. De middeleeuwen en de zestiende eeuw
  ISBN 9789053568095
  Y. Bleyerveld
• Vlieghe, H., Kieft, G., Wansink, C.J.A. (eds.), De schilderkunst der Lage Landen II. De zeventiende en de achttiende eeuw
  ISBN 9789053568330
  Y. Bleyerveld
• Sillevis, J., Smets, I., Stumpel, J., (eds.), De schilderkunst der Lage Landen III. De negentiende en de twintigste eeuw
  ISBN 9789053568347
  Y. Bleyerveld
• Thoen, E., Molle, L. Van, (eds.), Rural History in the North Sea Area. An Overview of Recent Research. Middle Ages-Twentieth Century
  ISBN 9782503510057
  A. Schuurman
• Obdeijn, H., Schrover, M., Komen en gaan. Immigratie en emigratie in Nederland vanaf 1550
  ISBN 9789035130340
  B. Henkes
• Engen, H. van, Verhoeven, G. (eds.), Monastiek observantisme en Moderne Devotie in de Noordelijke Nederlanden
  ISBN 9789087040062
  B. Diemel
• Berg, B. van den, De Sint-Janskerk in Gouda. Een oude stadskerk volgens een nieuw ruimtelijk plan
  ISBN 9789087040598
  K. Emmens
• Kaplan, B.J., Divided by Faith. Religious Conflict and the Practice of Toleration in Early Modern Europe
  ISBN 9780674024304
  J. van Eijnatten
• Zeischka, S., Minerva in de polder. Waterstaat en techniek in het hoogheemraadschap van Rijnland (1500-1856)
  ISBN 9789087040239
  W.H. TeBrake
• Lottum, J. van, Across the North Sea. The Impact of the Dutch Republic on International Labour Migration, c. 1550-1850
  ISBN 9789052602783
  M. Prak
• Mochizuki, M.M., The Netherlandish Image after Iconoclasm, 1566-1672. Material Religion in the Dutch Golden Age
  ISBN 9780754661047
  K. Jonckheere
• Tracy, J.D., The Founding of the Dutch Republic. War, Finance, and Politics in Holland 1572-1588
  ISBN 9780199209118
  M. Prak
• Bruyn Kops, H. de, A Spirited Exchange. The Wine and Brandy Trade between France and the Dutch Republic in its Atlantic Framework, 1600-1650
  ISBN 9789004160743
  C.A. Davids
• Wit, A. de, Leven, werken en geloven in zeevarende gemeenschappen. Schiedam, Maassluis en Ter Heijde in de zeventiende eeuw
  ISBN 9789052603063
  M. van der Heijden
• Poulsen, B., Dutch Herring. An Environmental History, c. 1600-1860
  ISBN 9789052603049
  R.W. Unger
• Cauwer, P. De, Tranen van bloed. Het beleg van ’s-Hertogenbosch en de oorlog in de Nederlanden, 1629
  ISBN 9789089640161
  J. Hanus
• Kooijmans, L., Gevaarlijke kennis. Inzicht en angst in de dagen van Jan Swammerdam
  ISBN 9789035132504
  K. van Berkel
• Hagen, E., ‘Een meer of min doodlyken haat’. Antipapisme en cultureel natiebesef in Nederland rond 1800
  ISBN 9789077503867
  G.-J. Johannes
• Turpijn, J., Mannen van gezag. De uitvinding van de Tweede Kamer, 1848-1888
  ISBN 9789028422384
  M. Beyen
• Houkes, A., Christelijke vaderlanders. Godsdienst, burgerschap en de Nederlandse natie (1850-1900)
  ISBN 9789028422803
  P. de Rooy
• Bijleveld, N., Voor God, Volk en Vaderland. De plaats van de hervormde predikant binnen de nationale eenwordingsprocessen in Nederland in de eerste helft van de negentiende eeuw
  ISBN 9789059722095
  D.J. Wolffram
• Jensen, L., De verheerlijking van het verleden. Helden, literatuur en natievorming in de negentiende eeuw
  ISBN 9789077503928
  J. Leerssen
• Huisman, M., Publieke levens. Autobiografieën op de Nederlandse boekenmarkt 1850-1918
  ISBN 9789057306198
  B. Henkes
• Vanacker, D., Een averechtse liberaal. Leo Augusteyns en de liberale arbeidersbeweging. Van activist tot antifascist. Leo Augusteyns en het Vlaams-nationalisme
  ISBN 9789038212425
  S. van der Velden
• Maarseveen, J.G.S.J. van, Klep, P.M.M., Stamhuis, I.H. (eds.), The Statistical Mind in Modern Society. The Netherlands 1850-1940 I. Official Statistics, Social Progress and Modern Enterprise
  ISBN 9789052603216
  N. Randeraad
• Maarseveen, J.G.S.J. van, Klep, P.M.M., Stamhuis, I.H. (eds.), The Statistical Mind in Modern Society. The Netherlands 1850-1940 II. Statistics and Scientific Work
  ISBN 9789052603223
  N. Randeraad
• Deferme, J., Uit de ketens van de vrijheid. Het debat over de sociale politiek in België, 1886-1914
  ISBN 9789058676269
  B. Van Dael
• Baneke, D., Synthetisch denken. Natuurwetenschappers over hun rol in een moderne maatschappij, 1900-1940
  ISBN 9789087040345
  T. van Helvoort
• Vuijsje, M., Joke Smit. Biografie van een feministe
  ISBN 9789045014302
  A. Ribberink
• Rooy, P. de, e.a. (eds.), Geschiedenis van Amsterdam IV. Tweestrijd om de hoofdstad 1900-2000
  ISBN 9789058751409
  P. Kooij
• Vries, O., Boer Gerben Feitsma. Portret van een Friese NSB-burgemeester
  ISBN 9789056151928
  P. Romijn
• Futselaar, R., Lard, Lice and Longevity. The Standard of Living in occupied Denmark and the Netherlands, 1940-1945
  ISBN 9789052602530
  L.H. Lumey
• Meijers, E., Blanke broeders – zwarte vreemden. De Nederlandse Hervormde Kerk, de Gereformeerde Kerken in Nederland en de apartheid in Zuid-Afrika 1948-1972
  ISBN 9789087040376
  J. Kennedy
• Haenen, M., Tien paters op Gods grote akker. De laatste Nederlandse missionarissen in Brazilië
  ISBN 9789044612097
  G. de Graaf
• Bos, B. van den, Mirakel en debacle. De Nederlandse besluitvorming over de Politieke Unie in het Verdrag van Maastricht
  ISBN 9789023244370
  M. Segers

Webrecensies

• Bos, J., Evart van Dieren. Een kroniek van het falen
  ISBN 9789089640048
  D. Wegener
• Diepen, R. van, Polders als proeftuin. Experimenten met de gezondheidszorg in Flevoland 1940-1984
  ISBN 9789072380913
  H. van den Velden
• Diser, L., Frans Drijvers (1858-1914). Sociaal bewogen Vlaams priester
  ISBN 9789058265340
  F.-J. Verdoodt
• Doedens, A., Looijesteijn, H., Op jacht naar Spaans zilver. Het scheepsjournaal van Willem van Brederode, kapitein der mariniers in de Nassause vloot (1623-1626)
  ISBN 9789087040475
  M. van Rossum
• Dorsman, L.J., Knegtmans, P.J. (eds.), Keurige wereldbestormers. Over studenten en hun rol in de Nederlandse samenleving sedert 1876
  ISBN 9789087040697
  A. Noordhof-Hoorn
• Duchenne, G., Esquisses d’une Europe nouvelle. L’européisme dans la Belgique de l’entre-deux-guerres (1919-1939)
  ISBN 9789052013671
  F. Verleden
• Gelder, R. van, Zeepost. Nooit bezorgde brieven uit de 17de en 18de eeuw
  ISBN 9789045004891
  M. van Rossum
• Godrie-van Gils, G., Vrouwelijke vorming tussen Martha en Maria. Katholiek huishoudonderwijs in Noord-Brabant, 1919-1968
  ISBN 9789070641849
  J. Vos
• Heynickx, R., Meetzucht en mateloosheid. Kunst, religie en identiteit in Vlaanderen tijdens het interbellum
  ISBN 978907503904
  M. Monteiro
• Lambooij, H.Th.M., Sibrandus Leo en zijn abtenkronieken van de Friese premonstratenzerkloosters Lidlum en Mariëngaarde. Een nadere studie, editie en vertaling
  ISBN 9789087040079
  P. Bange
• Messing, M.W.J., Toen had je de politionele acties, maar zonder 5-2-RI. 5-2 RI 1947-1950, Nijmegen, Celebes, Java, Sumatra, Borneo. Een beknopte geschiedenis van het bataljon 5-2 RI tegen de achtergrond van het Nederlands-Indonesische conflict aan de hand van de belevenissen van soldaat eerste klas Nico Messing
  ISBN 9789051943436
  M. Elands
• Moussault, P., Lust, J., Rood verzetsfront. Aanzetten tot stadsguerrilla in Nederland. Een reconstructie
  ISBN 9789067282222
  B. van der Steen
• Overman, R., Een welkom academisch gezelschap. Geschiedenis van de Amsterdamse Universiteits-Vereniging 1889-2007
  ISBN 9789052602752
  D. Baneke
• Piceu, T., Over vrybuters en quaetdoenders. Terreur op het Vlaamse platteland (eind 16e eeuw)
  ISBN 9789058265357
  F. Thuijs
• Thuijs, F., De ware Jaco. Jacob Frederik Muller, alias Jaco (1690-1718), zijn criminele wereld, zijn berechting en zijn leven na de dood
  ISBN 9789087040314
  P. Spierenburg
• Uuden, C. van, Stokvis, P., Bloemen Mozes. Het leven van Adolph Stein in de marge (1872-1944)
  ISBN 9789035132368
  D. Hondius
• Velthoven, H. van, Tussen opportunisme en radicalisme. Het Willemsfonds en de Vlaamse kwestie in 171 petities (1860-1913)
  ISBN 9789038212555
  N. van Campenhout
• Vos, J., Tastend door de tijd. Twee eeuwen onderwijs en zorg voor slechtziende en blinde mensen
  ISBN 9789085066446
  M. Rietveld-van Wingerden
• Wladimiroff, I., De kaart van een verzwegen vriendschap. Nicolaes Witsen en Andrej Winius en de Nederlandse cartografie van Rusland
  ISBN 9789081285919
  K. Zandvliet